Agressie tegen zorgverleners neemt toe

Goede zorg vraagt om veilige zorg

Geweld en agressie tegen zorgverleners is geen incident meer, maar een structureel en toenemend probleem binnen de zorg- en welzijnssector. Zorgmedewerkers werken steeds vaker alleen, in onvoorspelbare situaties en bij cliënten achter de voordeur, waar directe ondersteuning ontbreekt.

Voorbeelden tonen aan dat geweld tegen zorgverleners geen nationaal geïsoleerd probleem is, maar zich in meerdere Europese zorgstelsels structureel voordoet. Zie voor onderbouwing de cijfers onderin dit artkel.

Extra risico voor ambulante zorg en jeugdbescherming

Medewerkers in de jeugdbescherming, wijkverpleging en GGZ lopen een verhoogd risico. Zij werken vaak:

• alleen,
• achter de voordeur,
• in emotioneel beladen situaties,
• zonder directe fysieke back-up.

Wettelijke verantwoordelijkheid van zorgorganisaties

De roep om verplichte Gewaltschutzkonzepte (geweldbeschermingsplannen) in Duitsland is een direct gevolg van de toenemende agressie in de Duitse zorgsector. De DBfK (Duitse beroepsvereniging voor verpleegkundigen) stelt dat geweld niet langer als een individueel risico van de verpleegkundige moet worden gezien, maar als een structureel probleem dat de werkgever moet oplossen.

Er wordt gesproken over het inbrengen van een plan met 3 pijlers:

• preventie: risicoanalyse, bouwkundige maatregelen (noodknoppen, verlichting, vluchtwegen, glazen barrieres bij balie) en de-escalatietraining
• interventie: duidelijke protocollen (wie wordt gewaarschuwd, wanneer politie inschakelen), inzet beveiliging
• nazorg: psychologische ondersteuning, juridische bijstand, meldsysteem (waarin incidenten worden vastgelegd)

In Nederland zijn werkgevers volgens de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) verplicht medewerkers te beschermen tegen psychosociale arbeidsbelasting, waaronder agressie en geweld. Rijksoverheid – Agressie en geweld op het werk. Voor solistisch en risicovol werk, zoals in de wijkverpleging, betekent dit dat aanvullende veiligheidsmaatregelen noodzakelijk zijn.

Het belang van een professioneel noodoproepsysteem

Opvallend in het onderzoek van Nu’91 (januari 2026) is dat in Nederland 31% van de 967 zorgprofessionals aangeeft dat er onvoldoende manieren zijn om alarm te slaan op de werkplek. 

Professioneel mobiele persoonsalarmering of een vaste agressieknop/ paniekknop is ontworpen voor crisissituaties en sluit aan bij de dagelijkse praktijk van zorgverleners. In tegenstelling tot uitsluitend een smartphone vereist het geen complexe handelingen zoals het openen van een app, kiezen van een nummer of handmatig doorgeven van een locatie. Het zichtbaar pakken van een telefoon kan bovendien een situatie verder laten escaleren.

Belangrijke kenmerken van een professioneel systeem zijn o.a. de volgende elementen:

• directe mobiele paniekknoppen of een externe alarmknop op een smartphone;
• automatische detectie van geen-beweging of man-down;
• automatische escalatie bij geen reactie in een vast interval;
• nauwkeurige locatiebepaling, zowel binnen als buiten;
• snelle alarmering van meldkamer en/of collega’s;
• spreek- en/of spreek-luisterverbinding.

Conclusie

Agressie en geweld tegen zorgverleners vormen een ernstig en groeiend risico voor veiligheid, gezondheid en personeelsbehoud. Met name bij solistisch werk achter de voordeur zijn de gevolgen groot. Investeren in professionele persoonsalarmering is geen extra voorziening, maar een noodzakelijke invulling van goed werkgeverschap en wettelijke zorgplicht.